Hanna Mierzejewska
Szklo jest najstarszym tworzywem sztucznym swiata – technike wytapiania go w kadziach wynalezli Egipcjanie ponad piec i pol tysiaca lat temu. Szklane przedmioty towarzysza nam w zyciu codziennym, spelniajac nie tylko funkcje uzytkowe, gdyz juz starozytni artysci-rzemieslnicy wyczarowywali z niego piekne flakony, wazony, kielichy, wazy. W Cesarstwie Rzymskim wyroby ze szkla byly przedmiotami zbytku, na ktore mogli sobie pozwolic tylko bogaci obywatele.
Szklo to stopiony w temperaturze 1500 °C piasek kwarcowy z dobranymi w odpowiednich proporcjach dodatkami, takimi jak weglan sodowy i wapniowy, tlenki boru i olowiu. Rozgrzana masa poddawana jest procesowi szybkiego ochlodzenia, jednak przedmioty musza byc uformowane przed jej calkowitym zakrzepnieciem. Produkcja szkla w Europie przezyla prawdziwy rozkwit w XVII wieku. We Wloszech powstaja slynne lustra weneckie; w Czechach opracowano technologie produkcji szkla, ktore mozna bylo szlifowac; w Anglii sukcesem okazalo sie wlaczenie do produkcji szkla olowiu. W drugiej polowie XVIII wieku zaslynela w swiecie Gusiewska Fabryka Krysztalu w Rosji, ktora produkowala wyjatkowej urody kolorowe karafki w ksztalcie kogutow i kwiatow. Jednak dopiero wprowadzenie w XIX wieku przez Niemcow pieca wannowego pozwolilo na wytwarzanie najwyzszej jakosci krysztalu, poddajacego sie znakomicie rznieciu i szlifowaniu, ktory pozwalal artystom finezyjnej sztuki szlifierskiej wyczarowywac ze szkla dziela o niezwyklej urodzie.
Szklo krysztalowe produkowane wedlug XIX-wiecznej technologii ma duza gestosc, ktora daje efekt pieknego blasku, szczegolnie, gdy w misternie rznietych powierzchniach odbijaja sie promienie sloneczne. Krysztal stosowany jest do produkcji kielichow, wazonow, mis, zyrandoli, kinkietow – szlifowane ostre krawedzie daja tym przedmiotom niepowtarzalny efekt zalamania swiatla.
Czeski jubiler, Daniel Swarovski, 110 lat temu postanowil skonstruowac maszyne do przemyslowego szlifowania krysztalow – tak precyzyjnego, by nasladowaly diamenty. Zamierzenie ambitnego Czecha powiodlo sie do tego stopnia, ze dzis najwiekszym producentem szlifowanego krysztalu na swiecie jest wlasnie firma Swarovski, zarzadzana przez piate juz pokolenie potomkow Daniela. Krysztaly Swarovskiego maja wszechstronne zastosowanie: wykorzystywane sa do produkcji lamp, zyrandoli, kinkietow, robi sie z nich bizuterie, a takze uzywa do produkcji coraz modniejszej w swiecie odziezy przyozdabianej blyszczacymi elementami. Krysztaly Swarovskiego trudno odroznic od prawdziwych diamentow. Babka krolowej Angli, Wiktoria, tak zachwycila sie diamentami Swarovskiego, ze zlecila mu zrobienie duplikatow swych krolewskich klejnotow. Mistrz Swarovski zrobil tak znakomita imitacje bizuterii krolowej Wiktorii, ze do dzis pozostaje wielka zagadka dla znawcow, jakie krolowa Elzbieta II zalozyla wlasnie klejnoty – czy na oficjalnych spotkaniach wystepuje w rodowych czy tez w ich imitacji stworzonej przez utalentowanego Czecha.
Sztuczne krysztaly maja dodatkowo te przewage nad prawdziwymi diamentami, ze sa od nich znacznie lzejsze. Wszak na sukni amerykanskiej gwiazdy, Marilyn Monroe, w ktorej zaspiewala Johnowi Fitzgeraldowi Kennedy’emu na jego urodzinowym przyjeciu, bylo naszytych ponad 10 tysiecy krysztalow – a jednak artystka nie ugiela sie pod ich ciezarem. Nie bez znaczenia tez jest cena krysztalow Swarovskiego, gdyz na prawdziwy diament moga sobie pozwolic tylko nieliczni, sztuczny natomiast dostepny jest dla kazdego.
Dzieki temu, ze krysztaly Swarovskiego sa lekkie, mozna przyozdabiac nimi nie tylko wytworne suknie, w ktorych coraz chetniej pokazuja sie damy wielkiego swiata, ale mozna tez robic z nich potezne kandelabry i zyrandole, ktore znajduja swoje miejsce w palacowych wnetrzach. Dziela firmy Krysztal Strass Swarovski oswietlaja wielkie palacowe wnetrza moskiewskiego Kremla, paryskiego Wersalu czy Metropolitan Opery w Nowym Jorku.
Trudno jest zwyklemu smiertelnikowi odroznic krysztal sztuczny od diamentu, czy krysztalu gorskiego. A o krysztale gorskim warto wiedziec, ze przypisuje sie mu niezwykle wlasciwosci, wykorzystywane nawet przez szamanow. Podobno krysztaly, dzieki niepowtarzalnemu zalamaniu swiatla, maja bardzo korzystne oddzialywanie na nasze samopoczucie, dzialaja relaksujaco, antydepresyjnie i wspieraja nasza tworcza moc. Choc te wlasciwosci przynaleza do krysztalow naturalnych, to przeciez blask krysztalu wyprodukowanego z piasku tez dziala kojaco na nasze nerwy. Gdy znajdziemy sie w czarownym sasiedztwie kandelabrow, natychmiast poddajemy sie swiatecznemu, uroczystemu nastrojowi. Swiatlo rozproszone w krysztale rozswietla ciemnosci, dodaje energii, wyzwala radosc.
Loading ...